Statistikk

Dagens ting eg ikkje har lyst til å tenkja for mykje over:

A survey conducted in 2005 found that of "115 published studies concerning effects of low doses of bisphenol A in experimental animals, 94 percent of publicly funded studies found evidence of harm while 100 percent of chemical industry studies found no evidence of harm."

Frå How the World Works.

Sjornalistar er domme, dei

Det har vekt ein smule oppsikt at om lag tredjeparten av norske journalistar ikkje veit kva KS er for noko, og endå færre veit kven som har bede nato om å gjera greia si i Afghanistan. Det einaste som er betryggande med denne undersøkjinga, er at det ikkje er så stor skilnad på kunnskapsnivået mellom journalistane og publikum (at publikum skårar betre, er jo i grunnen betryggande, jamvel om Dagbladet rapporterar om eit snitt på tre av ti på sin kviss, som er litt urovekkjande). Ein kan ikkje ta seg tid til å forklara alt, og ingen er tent med medier fulle av stoff som folk ikkje forstår. Det som er verre, er at dette er ting alle burde vita (ja, eg synest faktisk alle burde vita om USA er med i OSSE eller ikkje). Elles overlet me makta til "ekspertane" i byråkrati og politisk sfære.
Det er forskjell på å vera dum og å vera kunnskapslaus. Det ingen har lært deg, kan du ikkje klandrast for å ikkje vita. Eg hugsar eit sitat som var attgjeve i ei lærebok i journalistikk som var i bruk den gongen eg studerte, tillagt ein amerikansk redaktør som eg ikkje hugsar namnet på: "Eg kan tilgje ein journalist at han er så dum at han ikkje veit korleis eit ord skal skrivast. Men ikkje at han er så lat at han ikkje slår det opp."
Det er ein god leveregel for gramatikk og ortografi, men av og til, til dømes i ein intervjusituasjon, treng ein å vita ting der og då, ikkje berre kvar på wikipedia ein finn svaret. Problemet er vel at stadig færre journalistar nokonsinne finn seg sjølv i ein intervjusituasjon eller ute i felten. Dei sit helst og skriv av eller les opp pressemeldingar og byråstoff, eller stiller det mest fjollete av alle spørsmål: "Kva er din kommentar til dette?" Når dei har gjort det lenge nok, vert dei forfremma til politiske kommentatorar. Eller dei sluttar.

Sjørøvarbutikken til Dave

Då eg var i Chicago nyleg, råka eg borti Johnny Temple, bassist i Girls Against Boys og leiar for det vesle New York-forlaget Akashic Books. Som venteleg kan vera, vart det snakka om litterære ting, og Temple fortalde om kor begeistra han var for Dave Eggers, både som forfattar, forleggjar, tidsskriftredaktør og ikkje minst formidlar av lesekunne og leseglede i lokalsamfunn som slit med både det første og det siste. Og vel heime finn eg til mi glede at litteraturbloggar BowlingJesus har funne fram til eit foredrag der Eggers fortel om eitt av prosjekta han har sett i gang:



Det er mykje fint folk der ute...

Strålande ide

Eg har ved ulike tidlegare høve uttrykt omsut for den norske innkjøpsordninga for skjønnlitteratur. Likeeins har eg vore skeptisk til ve-rop frå ulike bokbransjeaktørar om kor ille det står til. Likevel er det noko veldig besnærande ved reform-ideen Syphilia Morgenstierne sleng fram i Aftenposten i dag. Enn om biblioteka fekk innkjøpspengane sjølv, til å gjera med nett som dei ville, i staden for ein pall med bøker som stort sett går uopna på tikroners-sal fem år etter? Det er eit interessant forslag, uavhengig om der verkeleg finst noka stor krise i bokbransjen eller ikkje, og uavhengig av om ein synest det er ein god eller dårleg ting at der finst tette band mellom forlag og bokhandlarar. Dessutan kan det jo tena til ein innfallsport til å diskutera kor vidt det gjev meining at alle forfattarar skal honorerast ut frå kor mange eksemplar som vert seld av bøkene deira.

Snake oil

Det er utruleg lite overraskande at ein mann som sel dårlege støvsugarar til 32.000 kroner stykket òg har ei blømande verksemd som motivator og livstrenar ("life coach"). Teknikkane er tross alt felles for båe disiplinar: Ver hyggeleg, få folk til å tru at dei har det dårleg (skitent), sei at du (og berre du) kan hjelpa, skriv rekning. Statskyrkja har halde på med dette i hundrevis av år, utan at eg kan sjå at forbrukerrådet har ausa seg opp noko vidare. Jamvel scientologane, som har finpussa dei ikkje-materielle støvsugarsalgmetodene, får herja rimeleg fritt.
Støvsugarsalg er no så si sak. Men tenk å sleppa slike gærningar laus på toppidrottsutøvarar, dei mest sårbare og usikre blant oss, og samstundes mellom dei rikaste. Her snakkar vi krokodille i hønsegarden. Toppidrotten held liv i folk som Gerhard Heiberg, som i ramme alvor meiner at han er den einaste i landet som veit korleis det har seg med mennekerettssituasjonen i Kina. Eg ville rekna det som forståeleg hjå ein utøvar, dei har tross alt hovudet fullt av sin eigen kropp (viss eg må høyra endå eit intervju der nokon gjer greie for om "kroppen fungerer" eller ikkje, vert eg utilrekneleg), men Heiberg er jo, for å seia det slik, over sin beste periode som aktiv, og burde i prinsippet hatt tid til å få hjernen i fungerande stand att. Novel. I det minste vil ikkje ein støvsugar til 32.000 eller eit motivasjonskurs til om lag same prisen gjera store inngrep i privatøkonomien hans. Han får sikkert idrottsforbundet til å betala.
Overskrifta viser for øvrig til eit amerikansk omgrep, litt forenkla forklart som dyr medisin som ikkje verkar. Eg veit førebels ikkje om det amerikanske omgrepet "sucker" har noko med støvsugarar å gjera. Dei seier i alle fall at det vert fødd ein slik kvart einaste minutt. Men det vert fødd fleire kinesarar.

Over here

Skribenten har visst drege med seg nokre king-size basiluskar heim frå statane. Alt er som kjent større der borte, og denne vårforkjølinga er det verkeleg episke dimensjonar over.
Ei oppsummering av opphaldet er likevel på sin plass, i tillegg til skissebileta som er spreidd utover Flickr.
Det sler meg at Chicago er ein mykje venlegare by enn ein skulle tru, dei iskalde vindane frå sjøen og gangster-historia til tross. (Apropos den gangster-historia, så måtte eg sjølvsagt skaffa meg ein ordentleg gangster-hatt der borte, og nett slik ein vart anskaffa hjå Roberto's herrekonfeksjon på State street. Merket på hatten var "Untouchable", sjølvsagt til ære for etterforskingsgruppa som i si tid tok ned Al Capone, leia av norsk-amerikanaren Elliot Ness, ei fjern slektning. Og i eit tilfelle av total synchronicity, snåva eg like etter over dette klippet frå filmen The Untouchables, og la for første gang (ja, eg kan vera litt sløv av og til) merke til den heilt eklatante hommage til Eisenstein).
Ein annan ting som eg beit meg merke i, er at bakgrunnsmusikken i Chicago er så mykje betre enn heime. Ikkje at eg er spesielt glad i bakgrunnsmusikk, anten det no er i butikkar, på restaurant eller i heisen, men når han først er der, er det mykje betre at det er jazz-standardar som smyg seg gjennom øyregangane enn panfløyte-versjonar av gamle Elton John-hits. Eller, som tilfellet altfor ofte er, kommersiell radio, inklusiv reklamespots så irriterande at dei kan få stein til å grina.
Som ein ser, det er når ein kjem heim at ein forstår kor annleis alt har vore. Alt i USA verkar tilforlateleg og rett, det er nett som på TV, liksom. Og heime er alt berre dårlege etterlikningar. Fjella og høghusa er låge og ynkelege, hattane heilt fråverande, limousinane stutte og tronge, T-banen kort, kronglete og dyr, pubane anten folketomme eller stappfull av helgefyll, pølsene, smørbrøda, for ikkje å snakka om pizzaen, er små og puslete munnfullar, jamvel seriestarten i eliteserien er som ein fjert i motvind mot starten på NBA-sesongen, for ikkje å snakka om baseball, som rett nok kom i gang etter at eg var heime att. Men eg ante dunderet i det fjerne.
I amerikanske aviser var det nok mindre stoff om det demokratiske primærvalet enn i norske, men likevel rikeleg, og i tillegg til dei mange symbolske motsetnader som kjem opp, kan ein tenkja på fenomenet at ei senator frå New York står mot ein frå Chicago. I kor stor grad er dei geografisk representative, tru? Kjølig, effektiv New York-attitude mot ordrik, romantisk Chicago-retorikk? Midtvestens romslege hjarta mot det store austkysten sin cerebrale kynisme? Slik kan ein òg konstruera amerikanske historier, og sjølv om eg veit lite eller ingenting om New York, synest eg å merka, djupt under det skyskrapartøffe ytre i Chicago, at byen verkeleg er solid planta i midtvesten, forankra i præriens rurale langmodigheit.
Ein legg sjølvsagt òg merke til eit ikkje ubetydeleg lillebror-kompleks i "Den andre byen" (eit kallenamn som ikkje har noko med storleik å gjera, det kjem av at den første brann ned på 1870-talet). Det er viktig, men ikkje sjølvsagt, for Chicago å skryta på seg ting som er både størst, eldst og først. Som bergensar kjenner eg meg igjen i dette, like mykje som i det konstante nærværet av sjøen, som rett nok er innsjø der over.
Eg trur nok at eg har tenkt meg tilbake. Namnet Chicago vert sagt å tyda både "stinkdyr" og "viltveksande lauk" (visstnok same ordet på det aktuelle indianerspråket), og i eit siste tilfelle av snåle samantreff har eg oppdaga at byen er like gamal som Vadsø, og hadde 350 innbyggjarar i 1833. Slik kan det gå.

Over there

Gata vår
Originally uploaded by LarsOh

Skribenten er i junaiten, nærare bestemt i Chicago, for å avhenta premien frå noregsmeisterskapen i poesi-slam. Så langt: Operamatine, second story (storytelling med musikk på rock-klub langt ute i bydelane ein plass), masse jazz og store porsjonar med feit og god mat. Ein kunne bli vand med dette. Har billettar til CSO fredag kveld og store ambisjonar om lange dagar på museum.